Busreis 2026

Busreis naar Frederiksoord, Drenthe

Woensdag 16 september

Via de Beerze Bulten gingen we richting Ommen. Daar genoten we van een kopje koffie met gebak. Dan via het natuurgebied Dwingelderveld naar het dorpje Fredriksoord met museum de Proefkolonie. De kolonie was een vrije kolonie met als doel een einde te maken aan de verpaupering in de steden, zo’n 200 jaar geleden.

De lunch was in het inpandige restaurant. Na de lunch bezochten we het museum. Daar konden we veel leren van hoe het er zo’n 200 jaar geleden aan toe ging. Armoe troef. De manier waarop het werd gepresenteerd was zeer modern en gaf een goed beeld van die tijd. Bij Kampkuiper in Harbrinkhoek werd een 3-gangen diner verzorgd. De reacties op de dag waren zeer positief.

Frederiksoord

Het is 1818 en Nederland aan de bedelstaf. De sociaal bewogen Johannes van den Bosch komt samen met een groep invloedrijke burgers met een ambitieus plan om de armoede in ons land te bestrijden door de stichting van binnenlandse landbouwkoloniën en de oprichting van de Maatschappij van Weldadigheid. De Maatschappij van Weldadigheid strijkt neer in Frederiksoord. Hier stichtten zij de eerste van een reeks van zeven Koloniën van Weldadigheid om nieuwe kansen te bieden aan paupers uit stedelijke gebieden.

Johannes van den Bosch (1780-1844)

Op deze plek in Zuidwest-Drenthe staan de eerste 53 boerderijtjes klaar om de arme stedelingen te ontvangen. Hier kunnen ze op werk en onderdak rekenen in ruil voor arbeid op het land. De kinderen gaan er verplicht naar school en er is een eigen ziekenfonds. Er komen kerken, winkels, scholen en zelfs  rustoorden. Uit het hele land worden grote aantallen mensen en families in armoede ernaartoe gestuurd: om aan landbouw te doen, naar school te gaan en discipline aan te leren. Met deze sociale voorzieningen loopt de Maatschappij van Weldadigheid 80 jaar vooruit op de rest van Nederland en wordt daarmee beschouwd als de bakermat van onze verzorgingsstaat.

De Koloniën krijgen veel internationale belangstelling. Het lijkt vreemd, maar over de Koloniën van Weldadigheid hebben we op school niet of nauwelijks iets meegekregen. Dat komt omdat het verhaal van het ‘pauperparadijs’, over de bewoners van de Koloniën van Weldadigheid, niet alleen een mooi verhaal is, maar ook een verhaal vol schaamte en verdriet. Er is nu pas aandacht voor omdat het lang genoeg geleden is. Het was een systeem tussen armoedebestrijding en gevangenissen in. Een totaal uniek stelsel dat sinds de invoering van sociale wetten na 1918 niet meer bestaat.

Prins Frederik

Frederiksoord is vernoemd naar Prins Frederik der Nederlanden (1797-1881), de beschermheer van de Maatschappij van Weldadigheid. Het dorp, gesticht in 1818 als de allereerste proefkolonie voor arme stedelingen, kreeg deze naam als eerbetoon aan zijn rol bij de steun voor de ontginning van de woeste gronden.